Hướng dẫn các lệnh kiểm tra dung lượng đĩa trống và phân tích sử dụng ổ cứng trên Linux.
1. df – Dung lượng hệ thống tệp (Filesystem)
# df -h
Filesystem Size Used Avail Use% Mounted on
/dev/sda5 57G 2.4G 52G 5% /
/dev/sda1 99M 12M 83M 12% /boot
/dev/sda2 15G 1.3G 13G 10% /home
- -h: Human-readable (KB/MB/GB/TB).
- -T: Hiển thị loại filesystem (ext4, xfs, btrfs...).
- -i: Inode usage (quan trọng khi nhiều file nhỏ – inode hết mà dung lượng còn trống).
2. du – Dung lượng thư mục/tệp (Disk Usage)
Tóm tắt thư mục
# du -sh data
104K data/
- -s: Summarize (chỉ tổng).
- -h: Human-readable.
Chi tiết từng mục con + tổng
# du -shc data/*
4.0K data/1log_script.sh
64K data/logs_files
4.0K data/generic_script.sh
...
100K total
- -c: Total cuối cùng.
Sắp xếp theo kích thước (tìm "đồ ăn" dung lượng)
# du -h --max-depth=1 /home | sort -hr
# du -h /var/log | sort -hr | head -20
3. find – Tìm file lớn
# find /home -size +100M -type f -exec ls -lh {} \;
# find / -xdev -type f -size +500M -printf '%s %p\n' 2>/dev/null | sort -nr | head -20
-size +100M: Lớn hơn 100MB. Dùngk,M,G.-xdev: Không vượt ranh giới filesystem (tránh mount point).-printf: Định dạng tùy chỉnh (size + path).
4. Công cụ đồ họa / TUI hiện đại
| Công cụ | Loại | Cài đặt | Đặc điểm |
|---|---|---|---|
| ncdu | TUI (Terminal UI) | apt/dnf/pacman install ncdu | Nhanh, tương tác, duyệt thư mục, xóa file ngay trong UI – Khuyến khích #1 |
| dua (Disk Usage Analyzer) | TUI (Rust) | cargo install dua-cli | Rất nhanh, nhiều màu, parallel scan. |
| gdu | TUI (Go) | go install github.com/dundee/gdu/v5@latest | Nhanh, hỗ trợ nhiều OS, đẹp. |
| Filelight | GUI (KDE) | apt install filelight | Treemap trực quan (hình tròn đồng tâm). |
| Baobab (Disk Usage Analyzer) | GUI (GNOME) | apt install baobab | Treemap + biểu đồ cột, tích hợp GNOME. |
5. Kiểm tra inode
# df -i
# find /path -printf "%h\n" | sort | uniq -c | sort -nr | head # Thư mục nhiều file nhất
6. Dọn dẹp an toàn
journalctl --vacuum-time=2weeks: Dọn log systemd.apt clean / dnf clean all / pacman -Sc: Dọn cache gói.docker system prune -a: Dọn Docker (image, container, volume, network không dùng).rm -rf ~/.cache/*: Cache user.