Composite Key (Khóa tổ hợp) trong RDBMS

Composite Key (Khóa tổ hợp / Khóa kép / Composite Primary Key) là Primary Key được cấu thành từ **hai hoặc nhiều cột (attributes)** kết hợp cùng nhau để duy nhất xác định một hàng. Không một cột đơn lẻ nào trong tập hợp đó đủ duy nhất.

Đặc điểm

Kết hợp 2+ cột: PRIMARY KEY (col1, col2, ...).
Mỗi cột thành phần có thể trùng lặp, nhưng **tổ hợp** không trùng.
Thứ tự cột trong composite key quan trọng (cho index, range query).
Tất cả cột thành phần **bắt buộc NOT NULL**.

Ví dụ 1: Bảng OrderDetail (Chi tiết đơn hàng)

Mỗi dòng = 1 sản phẩm trong 1 đơn hàng. Một đơn hàng có nhiều sản phẩm, một sản phẩm nằm trong nhiều đơn hàng.

OrderID (PK1)	ProductID (PK2)	Quantity	UnitPrice
1001	P001	2	100
1001	P002	1	250
1002	P001	3	100

Composite PK: (OrderID, ProductID).

OrderID lặp (1001 xuất hiện 2 lần).
ProductID lặp (P001 xuất hiện 2 lần).
Cặp (OrderID, ProductID) duy nhất.

Ví dụ 2: Bảng Student (Composite PK)

StudentID (PK1)	StudentEnrollNo (PK2)	StudentMarks	StudentPercentage
S001	0721722	570	90
S002	0721790	490	80
S003	0721766	440	86

Composite PK: (StudentID, StudentEnrollNo).

Lý do: Có thể 2 campus khác nhau sinh ra cùng StudentID, hoặc cùng mã đăng ký nhưng năm khác nhau. Kết hợp cả 2 mới duy nhất tuyệt đối.

Composite Key vs Composite Index

Đặc điểm	Composite Primary Key	Composite Index (Non-PK)
Mục đích	Định danh thực thể (Entity Integrity)	Tăng tốc truy vấn (Performance)
Unique	Bắt buộc	Có thể Unique hoặc Non-unique
NULL	Không cho phép (tất cả cột)	Cho phép (tùy DBMS)
Số lượng/bảng	1	Nhiều
Foreign Key tham chiếu	Phải tham chiếu đủ cột	Không được tham chiếu trực tiếp

Foreign Key tham chiếu Composite PK

Bảng con phải có đủ các cột tương ứng:

CREATE TABLE OrderDetail (
  OrderID INT NOT NULL,
  ProductID INT NOT NULL,
  Quantity INT,
  PRIMARY KEY (OrderID, ProductID),
  FOREIGN KEY (OrderID) REFERENCES Orders(OrderID),
  FOREIGN KEY (ProductID) REFERENCES Products(ProductID)
  -- HOẶC FK tổ hợp (nếu bảng cha cũng dùng composite PK):
  -- FOREIGN KEY (OrderID, ProductID) REFERENCES SomeTable(OrderID, ProductID)
);

Ưu & Nhược điểm

Ưu điểm	Nhược điểm
Tự nhiên mô hình thực thể yếu (weak entity), quan hệ many-to-many	FK tham chiếu phức tạp (cần đủ cột, join nhiều cột)
Không cần cột surrogate thêm (ID)	Index lớn hơn (multiple columns)
Ngăn chặn duplicate tự nhiên ở mức DB	Thay đổi PK rất khó (cascade update phức tạp)
Phù hợp junction table, mapping table	Kém hiệu quả nếu cột thành phần rộng (string dài)

Best Practice hiện đại

**Ưu tiên Surrogate Key (ID/BIGINT/UUID)** làm PK cho hầu hết bảng.
Dùng **Unique Constraint** trên tổ hợp cột tự nhiên thay vì Composite PK.
Chỉ dùng Composite PK khi:

Bảng junction (many-to-many) thuần túy, không có attribute riêng.
Yêu cầu nghiệp vụ bắt buộc (legacy, standard).
Data Warehouse: Dimension table với natural composite key.

Tóm lại: Composite Key là PK gồm nhiều cột. Hữu ích cho weak entity, many-to-many mapping, nhưng phức tạp cho FK và join. Thiết kế hiện đại thường thay bằng Surrogate PK + Unique Constraint.