Phát hiện thay đổi hướng màn hình (Orientation) trên Android

Giới thiệu

Bài viết này hướng dẫn cách phát hiện thay đổi hướng màn hình (portrait ↔ landscape) trên Android bằng cách override phương thức onConfigurationChanged() và khai báo android:configChanges trong Manifest.

Các bước thực hiện

Bước 1: Tạo dự án mới

Mở Android Studio, chọn File → New Project và điền thông tin cần thiết.

Bước 2: Thiết kế giao diện (res/layout/activity_main.xml)

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<LinearLayout xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android"
    xmlns:tools="https://schemas.android.com/tools"
    android:layout_width="match_parent"
    android:layout_height="match_parent"
    android:gravity="center"
    tools:context=".MainActivity">

    <TextView
        android:layout_width="wrap_content"
        android:layout_height="wrap_content"
        android:text="Hello World!"
        android:textSize="24sp"
        android:textStyle="bold" />

</LinearLayout>

Bước 3: Viết code xử lý (src/MainActivity.java)

import androidx.appcompat.app.AppCompatActivity;
import android.content.res.Configuration;
import android.os.Bundle;
import android.widget.Toast;

public class MainActivity extends AppCompatActivity {

    @Override
    protected void onCreate(Bundle savedInstanceState) {
        super.onCreate(savedInstanceState);
        setContentView(R.layout.activity_main);
    }

    @Override
    public void onConfigurationChanged(Configuration newConfig) {
        super.onConfigurationChanged(newConfig);
        
        // Kiểm tra hướng mới
        if (newConfig.orientation == Configuration.ORIENTATION_LANDSCAPE) {
            Toast.makeText(this, "Chế độ ngang (Landscape)", Toast.LENGTH_SHORT).show();
            // TODO: Cập nhật layout cho landscape
        } else if (newConfig.orientation == Configuration.ORIENTATION_PORTRAIT) {
            Toast.makeText(this, "Chế độ dọc (Portrait)", Toast.LENGTH_SHORT).show();
            // TODO: Cập nhật layout cho portrait
        }
        
        // Các thay đổi cấu hình khác có thể kiểm tra:
        // newConfig.screenSize, newConfig.smallestScreenSizeDp
        // newConfig.densityDpi, newConfig.fontScale
        // newConfig.keyboardHidden, newConfig.hardKeyboardHidden
        // newConfig.uiMode (night mode, car mode, desk mode...)
    }
}

Bước 4: Cấu hình Manifest - QUAN TRỌNG (androidManifest.xml)

<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?>
<manifest xmlns:android="https://schemas.android.com/apk/res/android"
    package="app.com.sample">

    <application
        android:allowBackup="true"
        android:icon="@mipmap/ic_launcher"
        android:label="@string/app_name"
        android:roundIcon="@mipmap/ic_launcher_round"
        android:supportsRtl="true"
        android:theme="@style/AppTheme">

        <activity 
            android:name=".MainActivity"
            android:configChanges="orientation|screenSize|screenLayout|keyboardHidden">
            <intent-filter>
                
                
            </intent-filter>
        </activity>

    </application>
</manifest>

Chạy ứng dụng

Kết nối thiết bị, nhấn Run. Xoay thiết bị ngang/dọc để thấy Toast thông báo. Không cần tạo layout-land riêng vì Activity không bị recreate.

Giải thích android:configChanges

Cách tiếp cận hiện đại (Khuyên dùng)

Thay vì dùng configChanges (làm phức tạp lifecycle, dễ leak memory, khó maintain), hãy dùng:

1. ViewBinding + Layout riêng cho landscape

// res/layout/activity_main.xml (portrait)
<LinearLayout ... android:orientation="vertical">...</LinearLayout>

// res/layout-land/activity_main.xml (landscape)
<LinearLayout ... android:orientation="horizontal">...</LinearLayout>

// Activity KHÔNG cần configChanges, Android tự recreate và load layout phù hợp
// Trong onCreate: binding = ActivityMainBinding.inflate(getLayoutInflater())

2. ViewModel + onSaveInstanceState (Giữ dữ liệu khi recreate)

public class MainViewModel extends ViewModel {
    private MutableLiveData data = new MutableLiveData<>();
    // Data sống sót qua configuration change
}

3. Jetpack Compose (Hiện đại nhất)

@Composable
fun MainScreen() {
    val configuration = LocalConfiguration.current
    val isLandscape = configuration.orientation == Configuration.ORIENTATION_LANDSCAPE
    
    if (isLandscape) {
        LandscapeLayout()
    } else {
        PortraitLayout()
    }
}

Khi nào NÊN dùng configChanges?

• Video player toàn màn hình (tránh reload video khi xoay).
• Game/OpenGL surface (context loss khi recreate).
• WebView phức tạp (tránh reload trang).
• Camera preview.

Khi nào KHÔNG nên dùng configChanges?

• Ứng dụng thông thường (CRUD, list, form...).
• Khi có thể dùng layout-land, layout-sw600dp, layout-night...
• Khi dùng ViewModel/ViewBinding/Compose - hệ thống tự xử lý tốt.

Lưu ý

• Nếu dùng configChanges, Activity KHÔNG bị destroy/recreate, nên onCreate không chạy lại, onSaveInstanceState không được gọi.
• Phải tự cập nhật tất cả view, layout, resource phụ thuộc vào cấu hình trong onConfigurationChanged.
• Dễ gây bug: quên cập nhật một view, leak context, layout vỡ khi multi-window...