Thế giới bộ nhớ lưu trữ có thể gây nhầm lẫn, đặc biệt với những người mới tìm hiểu. Sự khác biệt này có vẻ không quá quan trọng, nhưng thực sự ảnh hưởng đến hiệu suất hệ thống. Hôm nay chúng ta sẽ nói về SSD dựa trên SATA và SSD dựa trên NVMe. Chúng khác nhau như thế nào, và làm thế nào để biết máy tính Windows 10 của bạn đang dùng loại nào?
SSD SATA và NVMe là gì?
Điều cơ bản cần hiểu là SATA (Serial Advanced Technology Attachment) và NVMe (Non-Volatile Memory Express) là các tiêu chuẩn hoặc giao thức giao tiếp. Nói đơn giản, chúng khác nhau ở cách thiết bị lưu trữ kết nối với bo mạch chủ. Chúng ta đã biết SSD có ưu điểm hơn ổ cứng cơ truyền thống, nhưng sử dụng SSD NVMe thay vì SSD SATA có thể đưa hiệu suất lên một tầm cao mới. Trước khi đi sâu, hãy xem hình dáng của chúng.
SSD SATA
Cổng hình chữ nhật này không còn xa lạ. Chúng ta đã thấy giao diện này từ thời ổ CD-ROM, dù nó đã được cải tiến theo thời gian. Giao diện SATA mới nhất cung cấp tốc độ truyền tối đa 6 Gbit/s, nhanh gấp đôi tiêu chuẩn trước. Kết hợp với SSD, đây là giải pháp tuyệt vời để nâng cấp hiệu suất Windows trên máy tính cũ, đặc biệt nếu chúng đang dùng ổ cứng cơ.
SSD NVMe
Nếu kết nối thiết bị lưu trữ giống như kẹp RAM hay module bộ nhớ, tốc độ truyền dữ liệu sẽ tăng vọt. Đó chính là điều NVMe mang lại. NVMe là viết tắt của Non-Volatile Memory Express và kết nối qua PCI Express (PCIe) để truyền dữ liệu đến/từ SSD. Vậy đó vẫn là SSD nhưng với giao diện nhanh hơn, cung cấp hiệu suất cao gấp 5-7 lần so với SSD SATA truyền thống. Nhờ PCIe, độ trễ được giảm thiểu đáng kể.
SSD NVMe là loại SSD nhanh nhất hiện nay, nhanh gấp 5-7 lần SSD SATA. Tuy nhiên, chúng cũng đắt hơn nhiều, do đó hầu hết người dùng nên chọn SSD SATA. SSD NVMe dùng được như SSD SATA, nhưng nếu muốn dùng NVMe, bạn phải chắc chắn CPU và bo mạch chủ hỗ trợ dạng lưu trữ này.
Cách xác định máy tính dùng SSD SATA hay NVMe?
Cách dễ nhất là mở vỏ máy và đối chiếu với hình ảnh, nhưng nếu không có vỏ trong suốt, dưới đây là các cách kiểm tra qua phần mềm. Bạn có thể dùng Device Manager (Trình quản lý thiết bị) hoặc BIOS/UEFI.
1. Dùng Device Manager
- Nhấn Win + X rồi M để mở Device Manager.
- Mục Disk drives (Ổ đĩa), bạn sẽ thấy tất cả ổ kết nối.
- Ghi nhớ tên ổ, tìm kiếm trên internet để biết chính xác model và loại giao diện.
Như hình ảnh, mình có 2 ổ NVMe và 1 ổ SATA. Danh sách không hiển thị trực tiếp loại giao diện, nhưng bạn có thể tra model trên trang web nhà sản xuất (OEM).
2. Kiểm tra trong BIOS/UEFI
Đa số BIOS/UEFI hiện đại tách biệt cài đặt SATA và NVMe. Ví dụ bo mạch Asus ROG Crosshair VIII Hero với UEFI BIOS utility hiển thị rõ ràng SATA, NVMe và HDD ở mục Advanced.
Tại đây bạn có thể thay đổi chế độ SATA, RAID, SMART Self-test, Hot Plug, v.v.
3. Dùng phần mềm của nhà sản xuất (OEM Software)
Hầu hết các hãng SSD cung cấp phần mềm quản lý (Samsung Magician, WD Dashboard, Crucial Storage Executive...). Phần mềm hiển thị thông tin sức khỏe, nhiệt độ, over-provisioning và quan trọng là giao diện (Interface). Nếu ghi PCIe là NVMe, ngược lại là SATA.
Phân biệt SSD SATA và NVMe khá đơn giản. Bạn có thể dùng bất kỳ phương pháp nào ở trên. Hy vọng bài viết hữu ích và bạn đã nắm rõ vấn đề.