Trong bối cảnh an ninh mạng khắc nghiệt ngày nay, cách tốt nhất để bảo vệ an toàn là thực hiện Application Whitelisting (danh sách trắng ứng dụng) trên máy tính Windows. Khi làm này, chỉ phần mềm được whitelist mới được phép chạy, file thực thi lạ, malware, ransomware sẽ không thể thực thi. Hãy xem các tùy chọn để blacklist hoặc whitelist chương trình trên Windows.
Application whitelisting là thói quen tốt mà hầu hết admin CNTT áp dụng để ngăn file thực thi trái phép. Người dùng cá nhân cũng có thể tận dụng. Dưới đây là các phương pháp từ cơ bản đến nâng cao:
Cách Whitelist chương trình trên Windows 11/10
1] Sử dụng Local Security Policy (Windows Pro/Enterprise)
- Win+R → gõ
secpol.msc→ Enter mở Local Security Policy Editor - Dưới Security Settings → Software Restriction Policies
- Chưa có policy → chuột phải → Create a new policy
- Bên phải: double-click Enforcement, Designated File Types, Trusted Publishers để cấu hình
Software Restriction Policies cho phép:
- Whitelist chương trình
- Chống malware
- Điều khiển ActiveX controls được tải
- Chỉ chạy script có chữ ký số
- Chỉ cho cài phần mềm được duyệt
- Lockdown hệ thống
Mở thư mục Security Levels, đặt hành động mặc định. 3 tùy chọn:
- Disallowed
- Basic User
- Unrestricted
Để chỉ cho phép app whitelist: double-click Disallowed → Set as default.
Chi tiết hơn xem TechNet.
2] Windows AppLocker (Enterprise only)
AppLocker cho admin chặn/cho phép user cài hoặc dùng app nhất định. Dùng quy tắc blacklist hoặc whitelist. Kiểm soát: file thực thi, script, Windows Installer, DLL, Packaged apps, Packaged app installers. Chỉ có trên Enterprise. Trên Windows 11/10, AppLocker chặn cả legacy app và Store app.
Có thể dùng AppLocker ngăn user cài/chạy Windows Store App, kiểm soát phần mềm chạy. Cấu hình thiết bị để giảm nguy cơ ransomware Cryptolocker. Cũng có thể chặn file thực thi không có chữ ký tại các vị trí hay bị ransomware tấn công:
- <users profile>\AppData\Local\Temp
- <users profile>\AppData\Local\Temp\*
- <users profile>\AppData\Local\Temp\*\*
Bài viết chi tiết cách tạo rule AppLocker cho file thực thi và whitelist app.
3] CryptoPrevent có tính năng Whitelist cho phép thêm chương trình tin cậy cần chạy từ vị trí bị tool chặn.
4] Internet Security Suites hầu như đều cho phép blacklist/whitelist chương trình. Kiểm tra cài đặt, tìm exclusions hoặc trusted list.
5] NoVirusThanks Driver Radar Pro cho phép/ngăn tải kernel file và thiết lập whitelist an toàn.
6] VoodooShield (free) – phần mềm anti-executable bảo vệ PC từ malware, cung cấp HIPS (Host Intrusion Prevention). Khi bật, bảo vệ trạng thái hiện tại, không cho chạy gì mới. Nếu có app mới cố chạy, sẽ thông báo xin phép. Cho phép thì tự động whitelist.
7] AppSamvid – phần mềm Application Whitelisting do C-DAC phát triển, dưới sáng kiến Digital India của chính phủ Ấn Độ.
Cách Blacklist chương trình trên Windows 11/10
8] Local Group Policy Editor – cấu hình chạy chỉ các chương trình chỉ định (Enable & Configure: Run only specified Windows Applications).
9] Microsoft Family Safety – cho phép/chặn app và game, nhưng giới hạn cơ bản.
10] Group Policy Editor – cấu hình chặn user cài/chạy chương trình.
11] Windows Program Blocker (free) – chặn phần mềm chạy trên Windows 10/8.1/8/7.
Nếu là home user, gợi ý cài Enhanced Mitigation Experience Toolkit (EMET) (đã deprecated) – tool miễn phí Microsoft ngăn exploit, kiểm soát plugin bên thứ 3. Ngăn lỗ hổng phần mềm bị khai thác bởi malware. Không chính xác là tool whitelist/blacklist nhưng hiệu quả chống ransomware. Cài đặt mặc định và quên đi, mình dùng trên Windows 11/10.
