Sự thống trị khủng khiếp của Facebook trên mạng xã hội là "gài trong mắt" đối thủ, chính phủ và người chống độc quyền. Hiệp hội sáng lập Chris Hughes (New York Times) kêu gọi tách Facebook dựa trên lý do đạo đức.
Ý tưởng ngay lập tức bị Zuckerberg và báo chí công nghệ chính luồng phản đối. Bạn bè bảo: "Mark không sai được đâu – hứa quyên góp 99% cổ phần cho từ thiện". (Sai lầm logic: "Appeal to accomplishment" – lạm dụng thành tựu).
Tại Sao Cần Tách Facebook?
Theo Hughes: Facebook thâu tóm WhatsApp và Instagram bất ngờ – trước đây cần giám sát chặt chẽ hơn. 2011: Facebook vi phạm lệnh bảo vệ dữ liệu → phạt 5 tỷ USD, nhưng giá cổ phiếu tăng 30 tỷ USD. Zuckerberg không quan tâm lo ngại công chúng.
Facebook dùng độc quyền dập tắt đối thủ: không có mạng xã hội lớn mới nổi lên từ 2011. Khởi nghiệp có tính năng hay → Facebook mua rẻ. Chưa bao giờ quyền lực Internet tập trung vào một người như vậy. Người dùng không thể chuyển platform khác.
Vì lợi ích người dùng, đây là các giải pháp nếu tách Facebook thành hiện thực:
Giải Pháp 1: Luật Phản Độc Quy "New Brandeis"
Luật phản độc quy truyền thống không đủ chống độc quyền công nghệ. Cần tiêu chuẩn mới: "New Brandeis" (tên Louis D. Brandeis) – định nghĩa lại phản độc quy. Cũ: bảo vệ lợi ích người tiêu dùng qua giá thấp. Kỹ thuật số: Google/Facebook dịch vụ "miễn phí" → lách luật.
New Brandeis: bảo vệ cấu trúc cạnh tranh tổng thể. Yêu cầu quy định chính phủ giữ thị trường mở, cạnh tranh. Nếu thành luật, công ty công nghệ lớn phải tách thành công ty độc lập.
Giải Pháp 2: Coi Mạng Xã Hội Là Tiện Ích Công Công
Nếu mạng xã hội là dịch vụ thiết yếu (utility), Facebook sở hữu toàn bộ dữ liệu người dùng đổi lấy dịch vụ miễn phí. Giải pháp: giới hạn lượng dữ liệu Facebook "thu" từ người dùng theo mức độ truy cập. Tuân thủ GDPR (EU) là bước đúng hướng.
Tiện ích công cần giám sát độc lập. Facebook kinh doanh ở đâu phải chịu giám sát đó. Hughes: một người không được quyết định số phận dữ liệu người khác.
Giải Pháp 3: Hạn Chế Tích Lũy Bằng Sáng Chế Độc Quy
Tiền lệ lịch sử: Bell Labs phát minh điện thoại, nắm hàng nghìn bằng sáng chế (laser, transistor...). Chính phủ Mỹ kiện → buộc nhường bằng sáng chế → IBM, Intel, Microsoft ra đời.
Google/Facebook cũng được hưởng lợi từ chính sách bằng sáng chế宽松 trước đây? Nên không ngại nhường một phần đặc quyền.
Tóm Tắt
Hughes mở cuộc tranh luận về tham vọng cá nhân Zuckerberg (nắm 60% cổ phần). Nhiều người ủng hộ Facebook phải chấp nhận sân chơi công bằng. Facebook có thể là tập đoàn mạnh nhất kỷ nguyên Internet, nhưng không bất bại. Đã đến lúc suy nghĩ về việc tách tách. Nếu lặp lại lịch sử, có thể tách Facebook thành hiện thực.
Bao nhiêu người sẽ ăn mừng dịp đó? Chia sẻ ý kiến ở bình luận!