Khái niệm cốt lõi
| Đặc điểm | Tấn công Chủ động (Active Attack) | Tấn công Thụ động (Passive Attack) |
|---|---|---|
| Mục tiêu | Thay đổi, phá hủy, chèn, kiểm soát dữ liệu/hệ thống | Quan sát, nghe lén, thu thập thông tin |
| Ảnh hưởng | Vi phạm Integrity (Tính toàn vẹn) & Availability (Tính sẵn sàng) | Vi phạm Confidentiality (Tính bảo mật) |
| Phát hiện | Dễ phát hiện (hệ thống bị gián đoạn, log bất thường) | Rất khó phát hiện (không làm thay đổi trạng thái hệ thống) |
| Tương tác | Tương tác trực tiếp với mục tiêu (gửi gói tin, khai thác lỗ hổng) | Không tương tác trực tiếp, chỉ quan sát lưu lượng |
| Ví dụ điển hình | DoS/DDoS, MitM, SQL Injection, Malware, Session Hijacking, Masquerade, Replay, Modification | Sniffing/Wireshark, Traffic Analysis, Keylogger, Reconnaissance, Port Scanning, Dumpster Diving |
Chi tiết Tấn công Chủ động (Active Attacks)
4 loại chính theo chuẩn X.800:
- Masquerade (Giả mạo): Tấn công giả danh thực thể khác (IP spoofing, session hijacking, credential theft).
- Replay (Phát lại): Bắt gói tin hợp lệ và gửi lại sau (authentication replay, transaction replay).
- Modification of Messages (Sửa đổi thông điệp): Thay đổi, xóa, hoãn gói tin (MITM modification, bit-flipping).
- Denial of Service (Từ chối dịch vụ): Làm ngập tài nguyên, crash dịch vụ (DoS, DDoS, amplification attacks).
Ví dụ thực tế:
- Man-in-the-Middle (MitM): Chèn mình giữa client-server, đọc/sửa dữ liệu (HTTP→HTTPS downgrade, ARP spoofing).
- SQL Injection: Chèn mã SQL vào input web app để xâm nhập DB.
- Ransomware: Mã hóa dữ liệu, yêu cầu tiền chuộc.
- Credential Stuffing: Dùng user/pass rò rỉ để đăng nhập hàng loạt.
Chi tiết Tấn công Thụ động (Passive Attacks)
2 loại chính:
- Release of Message Contents (Rò rỉ nội dung thông điệp): Đọc email, tin nhắn, file truyền không mã hóa (HTTP, FTP, Telnet, SNMP v1/v2c).
- Traffic Analysis (Phân tích lưu lượng): Quan sát mô hình, tần suất, kích thước gói tin để suy ra thông tin (ai nói với ai, khi nào, bao nhiêu dữ liệu) mà không cần đọc nội dung.
Ví dụ thực tế:
- Packet Sniffing: Wireshark, tcpdump bắt gói tin trên mạng chung (hub, Wi-Fi open, span port).
- Wireless Eavesdropping: Bắt handshake WPA2 để crack offline (aircrack-ng).
- Port Scanning: Nmap quét cổng mở, dịch vụ, OS (thường tiền đề cho active attack).
- Metadata Analysis: Phân tích EXIF ảnh, header email, DNS log.
Mối quan hệ: Thụ động thường là tiền đề cho Chủ động
Kẻ tấn công thường thực hiện Passive Reconnaissance (thám thính thụ động) trước: quét mạng, nghe lén, thu thập email, phiên bản phần mềm → Xác định mục tiêu & lỗ hổng → Thực hiện Active Attack (tấn công chủ động) khai thác.
Biện pháp phòng chống
| Loại tấn công | Biện pháp chính |
|---|---|
| Passive | Mã hóa end-to-end (TLS 1.3, IPsec, WPA3, SSH, SFTP), tắt dịch vụ rõ ràng (HTTP, Telnet, FTP), port knocking, honeypot phát hiện scanning. |
| Active | Firewall/IPS/IDS, WAF, MFA, Patch management, Least privilege, Network segmentation, EDR/XDR, Backup immutable, DDoS protection. |
Kết luận
Hiểu rõ sự khác biệt giữa Active (thay đổi/hủy hoại) và Passive (quan sát/nghe lén) là cơ sở để thiết kế chiến lược bảo vệ đa lớp (Defense in Depth). Mã hóa mạnh chặn passive; kiểm soát truy cập, giám sát, vá lỗi chặn active. Cả hai đều nguy hiểm và thường xuất hiện cùng nhau trong chuỗi tấn công (Kill Chain).