Mô hình AAA (Authentication, Authorization, Accounting)
AAA** là khung.framework kiểm soát truy cập mạng gồm **3 thành phần cốt lõi**:
- Authentication (Xác thực): Xác minh danh tính (ai bạn là ai?) – mật khẩu, chứng chỉ, OTP, FIDO2, 생체인식.
- Authorization (Ủy quyền): Quy định **được làm gì** sau khi xác thực (RBAC, ABAC, policy-based access).
- Accounting (Kế toán/Ghi nhật ký): Ghi lại **đã làm gì** (login/logout, lệnh CLI, lượng dữ liệu, thời gian, billing).
Các giao thức AAA phổ biến
- RADIUS (UDP 1812/1813): Tiêu chuẩn mở (IETF), mã hóa mật khẩu, phổ biến Wi-Fi 802.1X, VPN, ISP.
- TACACS+ (TCP 49): Cisco proprietary, mã hóa toàn bộ payload, phân tách rõ AuthN/AuthZ/Acct, quản trị thiết bị mạng (CLI privilege).
- Diameter (TCP/SCTP 3868): Thân tử RADIUS, hỗ trợ roaming, mobile (LTE/5G IMS), load balancing.
Yếu tố KHÔNG thuộc AAA
Mọi khái niệm **ngoài 3 trụ cột trên** đều không phải thành phần của AAA. Ví dụ thường bị nhầm lẫn:
- Encryption (Mã hóa): Bảo vệ tính bảo mật dữ liệu – là control bổ sung, không phải AAA.
- Firewall / ACL: Lọc lưu lượng dựa trên IP/port/app – network control, không phải AAA.
- Intrusion Detection/Prevention (IDS/IPS): Phát hiện/ngăn chặn tấn công – monitoring control.
- Antivirus / EDR: Bảo vệ endpoint – endpoint security.
- Network Segmentation / VLAN: Kiến trúc mạng – architectural control.
- Physical Security: Khóa cửa, camera, badge – vật lý.
- Security Awareness Training: Con người – administrative control.
- Audit / Compliance: Kiểm tra tuân thủ – governance, sử dụng log từ Accounting nhưng không phải AAA.
Cấu hình AAA trên Cisco (tóm tắt)
aaa new-model
aaa authentication login default group radius local
aaa authorization exec default group tacacs+ local
aaa accounting commands 15 default start-stop group tacacs+
radius server ISE
address ipv4 10.1.1.10 auth-port 1812 acct-port 1813
key Cisco123
tacacs server TAC
address ipv4 10.1.1.20
key Cisco123
line vty 0 4
login authentication default
authorization exec default
accounting commands 15 default
Tóm tắt
**AAA = Authentication + Authorization + Accounting**. Bất kỳ yếu tố nào khác (Encryption, Firewall, IDS, AV, Segmentation, Physical, Training, Audit...) **không phải là thành phần của mô hình AAA**.