Performance Monitor (PerfMon) là công cụ tích hợp mạnh mẽ của Windows để theo dõi, phân tích hiệu năng hệ thống theo thời gian thực hoặc ghi log để xem sau. Nó giúp tìm nguyên nhân máy chậm, treo, tiêu tốn tài nguyên bất thường bằng cách giám sát CPU, RAM, Disk, Network, Thread...
Cách mở Performance Monitor
- Tìm "Performance Monitor" trên Taskbar → Enter.
- Win + R →
perfmon→ Enter. - Control Panel → System and Security → Administrative Tools → Performance Monitor.
Giao diện và khái niệm cơ bản
Mở PerfMon → bên trái chọn Monitoring Tools → Performance Monitor. Đồ thị mặc định hiển thị % Processor Time (tỷ lệ CPU bận) trong 100 giây qua. Trục ngang: thời gian, trục dọc: % CPU.
Thêm Counter (chỉ số giám sát)
- Bấm biểu tượng + (dấu cộng xanh) trên thanh công cụ.
- Cửa sổ Add Counters hiện ra → chọn máy (thường là Local computer).
- Mở rộng nhóm counter (ví dụ: Processor, Memory, PhysicalDisk, Network Interface).
- Chọn counter cần theo dõi (giữ Ctrl để chọn nhiều) → Add → OK.
- Counter mới xuất hiện trên đồ thị với màu khác nhau. Dưới đồ thị hiển thị chi tiết: màu, scale, instance, object.
- Tick/bo tick trước tên counter để ẩn/hiện trên đồ thị.
Tùy chỉnh hiển thị Counter
- Chuột phải counter dưới đồ thị → Properties (hoặc double-click).
- Tab Data: chọn Color, Scale, Width, Style (đường, cột, điểm).
- Apply/OK.
Lưu cấu hình: Chuột phải đồ thị → Save settings as... → lưu file .htm. Để tải lại: mở file .htm bằng IE/Edge → cho phép blocked content. Hoặc copy nội dung file .htm → PerfMon → bấm biểu tượng Paste Counter List (biểu tượng clipboard).
Chuyển loại đồ thị
- Biểu tượng thứ 3 trên thanh công cụ (mũi tên xuống) → chọn Line, Histogram bar, Report.
- Phím tắt: Ctrl + G để chuyển đổi nhanh.
- Bấm Pause (hình vuông) để đóng băng đồ thị phân tích – bấm Play (tam giác) để tiếp tục.
Các Counter quan trọng thường dùng
Processor (CPU)
- % Processor Time > 80% liên tục → CPU quá tải.
- % Interrupt Time > 30% → có vấn đề phần cứng/driver.
Memory (RAM)
- % Committed Bytes In Use tăng liên tục → rò rỉ bộ nhớ (memory leak).
- Available Bytes < 5% tổng RAM → cần nâng cấp RAM.
- Cache Bytes: lượng RAM dùng cho system cache.
Paging File (File trang)
- % Usage > 10% → RAM vật lý thiếu, phụ thuộc quá nhiều vào ảo.
PhysicalDisk (Ổ cứng)
- % Disk Time cao → ổ cứng bận rộn (read/write chậm).
- Disk Read/Write Bytes/sec: tốc độ đọc/ghi thực tế.
Network Interface (Mạng)
- Bytes Received/Sent/Total per sec: băng thông up/down.
- Tổng > 65% băng thông tối đa → nghẽn mạng.
Thread
- % Processor Time theo từng thread – tìm thread nào ngốn CPU.
Tạo Data Collector Sets (Bộ thu thập dữ liệu tự động)
Cho phép ghi log counter theo lịch trình (hàng ngày, hàng tuần...) để phân tích xu hướng.
2 bộ có sẵn (System)
- System Diagnostics: chẩn đoán driver, phần cứng, hiệu năng.
- System Performance: giám sát CPU, RAM, Disk, Network tổng thể.
Truy cập: PerfMon → bên trái mở rộng Data Collector Sets → System.
Tạo Custom Data Collector Set
- PerfMon → Data Collector Sets → User Defined → chuột phải → New → Data Collector Set.
- Đặt tên → chọn Create manually (Advanced) → Next.
- Chọn Create data logs → tick Performance counter → Next.
- Bấm Add → chọn counter mong muốn → Add → OK → Next.
- Đặt Sample interval (khoảng thời gian lấy mẫu, ví dụ: 15 giây) → Next.
- Chọn thư mục lưu log → Next.
- Chọn user chạy (mặc định) → Save and Close → Finish.
Set mới nằm trong User Defined. Chuột phải → Start để chạy.
Cấu hình thời gian chạy (Stop Condition)
- Chuột phải set → Properties → tab Stop Condition.
- Tick Overall duration → đặt thời gian (ví dụ: 01:00:00 = 1 giờ) → Apply/OK.
Lên lịch chạy tự động (Schedule)
- Chuột phải set → Properties → tab Schedule → Add.
- Đặt lịch (hàng ngày, hàng tuần, sự kiện...) → OK → Apply/OK.
Xem báo cáo (Reports)
- System Reports: Reports → System → System Diagnostics / System Performance → xem bảng dữ liệu có cấu trúc.
- Custom Reports: Reports → User Defined → chọn set của bạn → xem dữ liệu thô (raw data).
Mẹo pro: Kết hợp PerfMon với Resource Monitor (Win + R → resmon) để xem chi tiết theo tiến trình (PID), file, network real-time.