Cách kiểm tra biến null, undefined hoặc rỗng (blank) trong JavaScript

Kiểm tra "rỗng" có nhiều nghĩa: null, undefined, chuỗi rỗng "", chuỗi chỉ khoảng trắng " ", mảng rỗng [], object rỗng {}, số 0, NaN, false. Cách kiểm tra tùy yêu cầu nghiệp vụ.

1. Kiểm tra null hoặc undefined (Nullish)

// ✅ Cách ngắn gọn (loose equality - chấp nhận được)
if (value == null) { /* null hoặc undefined */ }

// ✅ Cách rõ ràng (strict)
if (value === null || value === undefined) { /* null hoặc undefined */ }

// ✅ Modern: Nullish coalescing (default value)
const result = value ?? "default"; // Chỉ null/undefined mới dùng default

2. Kiểm tra "Falsy" (Bao gồm 0, "", false, NaN, null, undefined)

if (!value) { /* falsy */ }
// Tương đương:
if (value === false || value === 0 || value === "" || value === null || value === undefined || Number.isNaN(value))

⚠️ Cẩn thận: 0, "", false là giá trị HỢP LỆ trong nhiều trường hợp (số lượng 0, chuỗi rỗng ý nghĩa, flag false).

3. Kiểm tra chuỗi rỗng / chỉ khoảng trắng (Blank string)

// Chỉ chuỗi rỗng
if (str === "") { ... }

// Chuỗi rỗng HOẶC chỉ whitespace
if (!str || str.trim() === "") { ... }
// Hoặc
if (str == null || str.trim() === "") { ... }

// Helper function
const isBlank = (str) => str == null || str.trim() === "";
isBlank("");       // true
isBlank("   ");    // true
isBlank(" hello "); // false
isBlank(null);     // true
isBlank(undefined); // true

4. Kiểm tra mảng/object rỗng

// Array rỗng
if (Array.isArray(arr) && arr.length === 0) { ... }

// Object rỗng (không có own property)
if (Object.keys(obj).length === 0) { ... }
// Hoặc ES2017+
if (Object.entries(obj).length === 0) { ... }

5. Hàm utility tổng hợp

function isEmpty(value) {
  if (value == null) return true;           // null, undefined
  if (typeof value === "string") return value.trim() === "";
  if (Array.isArray(value)) return value.length === 0;
  if (typeof value === "object") return Object.keys(value).length === 0;
  return false; // number, boolean, function, symbol, bigint không coi là "empty"
}

// Test
isEmpty(null);           // true
isEmpty(undefined);      // true
isEmpty("");             // true
isEmpty("   ");          // true
isEmpty([]);             // true
isEmpty({});             // true
isEmpty(0);              // false
isEmpty(false);          // false
isEmpty("hello");        // false
isEmpty([1,2]);          // false
isEmpty({a:1});          // false

6. Kiểm tra biến có tồn tại (khai báo) – tránh ReferenceError

// ✅ An toàn cho biến có thể chưa khai báo
if (typeof myVar !== "undefined") { ... }

// ❌ Nguy hiểm: ReferenceError nếu myVar chưa khai báo
if (myVar != null) { ... }

Ví dụ từ bài gốc (đã mở rộng)

<script>
  var age = 10;
  
  // Truthy check
  if (age) {
    document.write("True - age truthy");
  }
  
  // typeof check (an toàn cho undeclared)
  if (typeof age !== 'undefined') {
    document.write("
True - age đã khai báo");
  }
  
  // Nullish check
  var maybeNull = null;
  if (maybeNull == null) {
    document.write("
maybeNull là null hoặc undefined");
  }
</script>

Tóm tắt: Chọn cách nào?