Lịch sử hình thành an ninh mạng / bảo mật mạng máy tính

Lịch sử phát triển An ninh mạng (Cybersecurity History)

1970s: Khởi đầu - ARPANET & Chương trình Creeper/Reaper

• 1971: Bob Thomas (BBN) viết Creeper - chương trình tự sao chép đầu tiên di chuyển qua ARPANET, in "I'M THE CREEPER: CATCH ME IF YOU CAN"
• 1972: Ray Tomlinson viết Reaper - chương trình truy tìm và xóa Creeper - chương trình diệt virus đầu tiên
• 1973: Robert Metcalfe (Xerox PARC) chỉ ra lỗ hổng bảo mật ARPANET: truy cập trái phép, nghe lén, spoofing
• 1976: Whitfield Diffie & Martin Hellman công bố Trao đổi khóa Diffie-Hellman - nền tảng mã hóa khóa công khai
• 1977: RSA (Rivest-Shamir-Adleman) - thuật toán khóa công khai thực tế đầu tiên

1980s: Virus, Worm & CERT đầu tiên

• 1983: Fred Cohen bảo luận doktora định nghĩa chính thức "Computer Virus"
• 1986: Brain Virus - virus PC đầu tiên (boot sector, do 2 anh em Pakistan viết)
• 1988: Morris Worm (Robert Tappan Morris) - worm Internet đầu tiên, làm sập ~6000 máy (10% Internet lúc đó). Tạo ra CERT/CC (Computer Emergency Response Team) tại Carnegie Mellon
• 1989: AIDS Trojan - ransomware đầu tiên (mã hóa tên file, yêu cầu gửi tiền qua bưu điện)

1990s: Internet thương mại, Firewall, SSL, PKI

• 1990-91: Firewall generation 1: Packet Filter (Cisco, Digital Equipment) → Generation 2: Stateful Inspection (Check Point FireWall-1, 1993)
• 1994: Netscape phát hành SSL 2.0 → SSL 3.0 (1995) → TLS 1.0 (1999) - bảo mật web thương mại điện tử
• 1995: PKI (Public Key Infrastructure) thương mại hóa - VeriSign, Thawte cấp chứng chỉ số
• 1998: CIH / Chernobyl Virus - phá hủy BIOS, boot sector
• 1999: Melissa Virus - lan qua email Word macro, gây thiệt hại $80M

2000s: Tội phạm mạng tổ chức, Botnet, Compliance

• 2000: ILOVEYOU Worm - $10B thiệt hại, lan qua email, social engineering
• 2001: Code Red / Nimda - worm khai thác IIS, lan cực nhanh
• 2003: SQL Slammer - 75.000 máy chủ SQL Server bị nhiễm trong 10 phút (port 1434 UDP)
• 2004: Phishing trở thành nghiệp vụ chuyên nghiệp (Rock Phish gang)
• 2007: Storm Worm - botnet P2P đầu tiên quy mô lớn (~1-10M bot)
• 2000s: Xuất hiện SIEM (ArcSight, Q1 Labs→IBM), PCI-DSS (2004), ISO 27001 (2005)

2010s: APT, Ransware đại dịch, Cloud, IoT

• 2010: Stuxnet - vũ khí mạng quốc gia đầu tiên, tấn công lò làm giàu uranium Iran (PLC Siemens)
• 2013: Target Breach - 40M thẻ tín dụng, qua vendor HVAC (supply chain)
• 2014: Heartbleed (CVE-2014-0160) - lỗ hổng OpenSSL, rò rỉ khóa riêng, ảnh hưởng 17% web
• 2016: Mirai Botnet - IoT botnet (camera, DVR) DDoS 1.1 Tbps (Dyn, Krebs, OVH)
• 2017: WannaCry / NotPetya - ransomware lan qua EternalBlue (NSA leak), thiệt hại >$10B
• 2017: Equifax Breach - 147M người Mỹ rò rỉ dữ liệu (Apache Struts CVE-2017-5638)
• 2018: GDPR có hiệu lực - thay đổi toàn cầu về bảo vệ dữ liệu

2020s: Supply Chain, AI, Zero Trust, Quantum

• 2020: SolarWinds (SUNBURST) - Supply chain attack quy mô quốc gia, 18.000 tổ chức cài bản cập nhật độc
• 2021: Log4Shell (CVE-2021-44228) - RCE trong Log4j, khủng hoảng toàn cầu
• 2021: Colonial Pipeline Ransomware - DarkSide, ngừng cung cấp nhiên liệu bờ Đông Mỹ
• 2022-23: AI/ML dùng cho tấn công (Deepfake, Phishing, Malware generation) và phòng thủ (SOAR, Threat Hunting)
• 2023: MoveIT Transfer (CVE-2023-34362) - Cl0p ransomware, >2000 tổ chức, 60M+ hồ sơ bị rò rỉ
• 2024: XZ Utils Backdoor (CVE-2024-3094) - Supply chain attack tinh vi,差点 ảnh hưởng Linux distro toàn cầu
• Hiện tại: Post-Quantum Cryptography (NIST PQC standards), Zero Trust Architecture bắt buộc (EO 14028 US), Cyber Resilience Act (EU)

Tóm tắt các mốc quan trọng