Định nghĩa An ninh máy tính và mạng
An ninh máy tính và mạng (Computer and Network Security) là tập hợp các thiết bị, công nghệ, quy trình, chính sách và cấu hình nhằm bảo vệ:
- Tính bảo mật (Confidentiality): Chỉ thực thể được ủy quyền mới truy cập thông tin
- Tính toàn vẹn (Integrity): Thông tin không bị sửa đổi, xóa, phá hỏng trái phép
- Tính sẵn sàng (Availability): Hệ thống, dữ liệu, dịch vụ hoạt động khi cần thiết
- Tính xác thực (Authenticity): Xác minh danh tính người dùng, thiết bị, nguồn gốc dữ liệu
- Tính không thể chối cãi (Non-repudiation): Không thể phủ nhận hành động đã thực hiện
Bao trùm: Máy tính, server, mạng, ứng dụng, dữ liệu, thiết bị IoT/OT, cloud, mobile, người dùng.
Câu trả lời cho câu hỏi trắc nghiệm
Câu: "Which of these statements best describes computer and network security?"
Đáp án: "Information security refers to preserving the privacy of users, protecting the network, and granting access only to authorized users." (An ninh thông tin đề cập đến bảo vệ quyền riêng tư của người dùng, bảo vệ mạng, và chỉ cấp truy cập cho người dùng được ủy quyền.)
Chức năng chính (Main Functions)
- Ngăn chặn (Prevention): Firewall, NAC, Hardening, Patch, Encryption, MFA, Least Privilege
- Phát hiện (Detection): IDS/IPS, SIEM, EDR, UEBA, Threat Intelligence, Vulnerability Scanning
- Phản hồi (Response): Incident Response Plan, Containment, Eradication, Recovery, Forensics
- Phục hồi (Recovery): Backup, DRP, BCP, Lessons Learned, Improvement
- Quản trị (Governance): Policy, Risk Management, Compliance, Audit, Training, Vendor Management
Các loại hình An ninh mạng (Types of Network Security)
| Loại hình | Công nghệ/Đối tượng | Ví dụ công cụ |
|---|---|---|
| Access Control (NAC, ZTNA) | Xác thực, phân quyền thiết bị/người dùng | Cisco ISE, Aruba ClearPass, Azure AD Conditional Access, Tailscale |
| Anti-malware/EDR/XDR | Endpoint protection, detection, response | CrowdStrike, SentinelOne, Defender for Endpoint, Cortex XDR |
| Application Security (WAF, API GW, SAST/DAST) | Bảo vệ ứng dụng web, API, code | Cloudflare WAF, AWS WAF, Burp Suite, SonarQube, Checkmarx |
| Behavioral Analytics (UEBA) | Phát hiện bất thường hành vi user/entity | Splunk UBA, Exabeam, Securonix, Microsoft Defender for Identity |
| Data Loss Prevention (DLP) | Ngăn rò rỉ dữ liệu nhạy cảm | Forcepoint, Digital Guardian, Microsoft Purview, Nightfall |
| DDoS Protection | Chặn tấn công từ chối dịch vụ phân tán | Cloudflare, AWS Shield, Akamai, Radware, Arbor |
| Email Security | Chống phishing, spam, malware, BEC | Proofpoint, Mimecast, Microsoft Defender for Office 365, Cisco ESA |
| Firewall (NGFW, FWaaS) | Lọc ranh giới, ứng dụng, SSL inspection | Palo Alto, Fortinet, Check Point, Cisco Firepower, Azure Firewall |
| Network Segmentation / Micro-segmentation | Chia zone, giới hạn blast radius | VMware NSX, Cisco ACI, Illumio, Guardicore (Akarmio) |
| SIEM / SOAR | Log aggregation, correlation, automation | Splunk, Elastic, Sentinel, QRadar, Chronicle, Cortex XSOAR |
| VPN / Zero Trust Network Access (ZTNA) | Truy cập từ xa an toàn, least privilege | Zscaler ZPA, Cloudflare Access, Tailscale, Twingate, Prisma Access |
| Wireless Security | WPA2/WPA3, 802.1X, Guest isolation | Aruba, Cisco Meraki, Ubiquiti, Ruckus |
Tầm quan trọng của An ninh máy tính và mạng
- Không mạng nào miễn dịch tấn công → Cần hệ thống bảo vệ tin cậy, hiệu quả
- Giảm rủi ro mất cắp dữ liệu, ransomware, gián điệp doanh nghiệp, phá hoại
- Bảo vệ workstation khỏi spyware, keylogger, cryptojacking
- Tuân thủ pháp luật: GDPR, HIPAA, PCI-DSS, SOX, Luật An ninh mạng VN, NIST...
- Duy trì uy tín khách hàng, liên tục kinh doanh, giá trị cổ phần
Mô hình phòng thủ đa lớp (Defense in Depth)
Không tin tưởng vào một biện pháp đơn lẻ. Triển khai chồng chéo:
- Chính sách, đào tạo, văn hóa bảo mật
- Vật lý: Khóa cửa, camera, biometric
- Ranh giới: Firewall, IPS, DDoS protection, Email/WAF gateway
- Mạng nội bộ: Segmentation, NAC, Zero Trust, Micro-segmentation
- Endpoint: EDR, Patch mgmt, App control, Disk encryption
- Ứng dụng: Secure SDLC, WAF, API Security, SAST/DAST/SCA
- Dữ liệu: Classification, Encryption, DLP, Backup, Key Management
Ví dụ thực tế An ninh mạng
- Ngân hàng: Firewall ranh giới + WAF cho internet banking + SIEM correlating ATM logs + Hardware Security Module (HSM) cho khóa mã hóa + Red Team hàng năm
- Bệnh viện: Network segmentation (IT/OT/IoMT), NAC cho thiết bị y tế, DLP cho PHI, HIPAA compliance, Medical device security
- E-commerce: Cloud WAF, Bot management, API security, PCI-DSS ASV scanning, 3DS payment security, Fraud detection
Mạng máy tính (Computer Network) - Cơ sở
Định nghĩa: Tập hợp 2+ thiết bị điện tử (máy tính, server, router, switch, IoT...) kết nối nhau để trao đổi dữ liệu và chia sẻ tài nguyên (file, printer, ứng dụng, internet).
- LAN (Local Area Network): Mạng cục bộ (văn phòng, tòa nhà, campus)
- WAN (Wide Area Network): Mạng diện rộng (Internet, MPLS, SD-WAN)
- Thành phần: Client, Server, Channel (Media), Interface Device (NIC), Operating System, Network Devices (Router, Switch, Firewall, AP)
Tường lửa (Firewall) - Định nghĩa tốt nhất
"Firewall giám sát lưu lượng mạng đến và đi, thực hiện hành động cho phép hoặc chặn gói tin dựa trên bộ quy tắc được định nghĩa trước." - Không chỉ chặn, còn cho phép traffic hợp pháp, ghi log, kiểm tra sâu (DPI).