Định nghĩa
- Virus (Virút máy tính): Mã độc gắn vào file/program hợp pháp, cần hành động của người dùng (chạy file) để kích hoạt và nhân bản. Nó sửa đổi/xóa file host.
- Worm (Sâu máy tính): Chương trình độc lập, tự nhân bản và lan truyền qua mạng mà không cần file host hay tác động của người dùng. Nó khai thác lỗ hổng mạng/dịch vụ.
Bảng so sánh chính
| Tiêu chí | Virus | Worm |
|---|---|---|
| Cơ chế nhân bản | Gắn vào file/thư mục, cần thực thi | Tự nhân bản, lan qua mạng tự động |
| Tốc độ lan truyền | Chậm hơn (phụ thuộc người dùng) | Rất nhanh (tự động quét/lây lan) |
| Yêu cầu host | Có (file executable, macro, boot sector) | Không (chạy độc lập) |
| Thiệt hại điển hình | Hỏng file, xóa dữ liệu, giảm hiệu năng | Ngốn băng thông, DoS, cài backdoor, botnet |
| Ví dụ nổi tiếng | ILOVEYOU, Melissa, WannaCry (kết hợp worm) | Morris Worm, Conficker, Stuxnet, MyDoom |
Spyware khác gì?
Spyware nhằm thu thập thông tin người dùng (phím gõ, lịch sử duyệt, mật khẩu) gửi cho kẻ tấn công. Virus/Worm tập trung vào phá hoại/lan truyền; Spyware tập trung vào trộm cắp dữ liệu.
Phòng tránh
- Cài phần mềm diệt virus/EDR cập nhật liên tục.
- Vô hiệu hóa AutoRun, macro Office mặc định.
- Modun tường lửa chặn cổng không cần thiết (SMB, RDP...).
- Vai trò Zero Trust, phân đoạn mạng, cập nhật bản vá lỗ hổng kịp thời.