Mục tiêu kiểm tra bảo mật mạng
Xác định: **Lỗ hổng (Vulnerability)**, **Cấu hình sai (Misconfiguration)**, **Mã độc / Xâm nhập (Compromise)**, **Tuân thủ (Compliance)**, **Hiệu quả kiểm soát (Control Effectiveness)**. Phân loại: **Nội bộ (Internal)**, **Ngoại bộ (External)**, **Có quyền (Credentialed)**, **Không quyền (Non-credentialed)**.
1. Kiểm tra cơ bản (Basic Hygiene Checks) – Làm ngay hôm nay
Kiểm tra mật khẩu Wi-Fi & Cấu hình Router
- Đăng nhập router → Kiểm tra: WPA2-AES/WPA3, Pass ≥12 ký tự, **TẮT WPS**, **TẮT UPnP**, **TẮT Remote Management**, Firmware mới nhất, DNS an toàn (Quad9/NextDNS), Guest Network bật cho IoT/khách
- Kiểm tra danh sách thiết bị kết nối (DHCP Client List) → Phát hiện thiết bị lạ
Kiểm tra Tường lửa (Firewall) Windows / macOS / Linux
- Windows:
Win+R → wf.msc → Inbound Rules: Chặn tất cả mặc định, chỉ cho phép cần thiết. Outbound: Cho phép, giám sát lạ
- macOS: System Settings → Network → Firewall → On + Block all incoming + Stealth mode
- Linux:
sudo ufw status verbose / sudo nft list ruleset – Default deny incoming
Kiểm tra cập nhật (Patch Management)
- OS: Windows Update, macOS Software Update,
apt update && apt upgrade / dnf update / pacman -Syu
- Firmware: Router, BIOS/UEFI, SSD, Dock, Monitor, Camera, IoT
- App: Browser, Office, PDF Reader, Java, Python, Node, Docker, VPN Client, AV
Kiểm tra Antivirus/EDR
- Windows: Windows Defender (đã đủ tốt) → Virus & threat protection → Quick scan / Full scan
- EDR (Enterprise): CrowdStrike, SentinelOne, Defender for Endpoint, Cortex XDR – check agent health, last scan, detections
2. Quét lỗ hổng (Vulnerability Scanning) – Tự động hóa
| Công cụ | Loại | Đặc điểm | Phù hợp |
|---|
| Nessus Essentials | Freemium (16 IP free) | Plugin 70k+, cập nhật nhanh, report đẹp, credentialed scan tốt | SMB, Cá nhân học tập, Home lab |
| OpenVAS / Greenbone | Open Source (GPL) | Mạnh, community feed, web UI, container/Docker sẵn | Enterprise không budget, Self-hosted |
| Nmap + NSE (Nmap Scripting Engine) | Free, CLI | Linh hoạt, script vuln detection (vulners, auth, exploit), nhanh | Admin, Pentester, Recon |
| Microsoft Defender Vulnerability Management | Built-in (Win10/11 Ent, Server) | Agentless, tích hợp Defender for Endpoint, TVM dashboard | Org dùng Microsoft 365 E5 / Defender for Endpoint |
| Qualys VMDR / Rapid7 InsightVM / Tenable.io | Enterprise SaaS | Scalable, agent-based, risk-based prioritization, ticketing integration | Enterprise lớn, Compliance |
| Trivy / Grype / Syft | Container/Image/FS Scanner | Scan image Docker, Kubernetes, SBOM, misconfig (IaC) | DevSecOps, Container Security |
Quy trình quét lỗ hổng chuẩn
- Xác định phạm vi (Scope): IP range, subnet, cloud account, container registry
- Chuẩn bị Credentialed Scan (SSH key, WinRM, SNMP, API key) – **quan trọng để tìm vuln chính xác**
- Chạy scan (Scheduled: hàng tuần/tháng; On-demand: sau deploy/patch)
- Phân tích kết quả: Ưu tiên theo **CVSS ≥ 7 (High/Critical)** + **Exploit available (KEV CISA)** + **Internet-facing** + **Business critical asset**
- Remediation: Patch, Mitigation (WAF rule, firewall block, config change), Accept risk (documented)
- Re-scan verify → Close ticket
3. Kiểm thử xâm nhập (Penetration Testing / Pentest) – Thực chiến
Khác với Vuln Scan: Pentest = **Thử khai thác (exploit) chủ động** để chứng minh tác động thực tế. Cần **quyền sở hữu / ủy quyền bằng văn bản (Rules of Engagement - RoE)**.
Các giai đoạn Pentest
- Reconnaissance (Thu thập thông tin): Passive (OSINT, DNS, Cert, Shodan, Censys, Wayback) + Active (Nmap, Masscan, Enum4linux, LDAP, SMB)
- Threat Modeling & Vulnerability Analysis: Map attack surface, xác định vector tấn công tiềm năng
- Exploitation (Khai thác): Metasploit, Cobalt Strike, Sliver, custom exploit, privilege escalation (Windows: Token Impersonation, Kernel Exploit, AlwaysInstallElevated; Linux: SUID, Sudo, Kernel, Container Escape)
- Post-Exploitation: Persistence, Lateral Movement (Pass-the-Hash, Kerberoasting, DCSync, RDP, SSH, WMI, WinRM), Data Staging/Exfil, Cleanup
- Reporting: Executive Summary (rủi ro kinh doanh), Technical Findings (CVSS, POC, Impact, Remediation), Retest Plan
Loại Pentest
- Black Box: Zero knowledge (như hacker ngoài)
- White Box: Full knowledge (source code, arch, cred) – sâu, nhanh, tốn kém
- Gray Box: Partial knowledge (cred user, arch doc) – cân bằng, phổ biến nhất
- Red Teaming: Mô phỏng APT dài hạn, stealth, mục tiêu chiến lược (crown jewel), test people/process/tech
Framework & Methodology
- PTES (Penetration Testing Execution Standard)
- NIST SP 800-115
- OWASP Testing Guide (Web App)
- MITRE ATT&CK (Mapping TTP)
- OSSTMM
4. Công cụ kiểm tra bảo mật mạng miễn phí / Open Source
| Công cụ | Mục đích | Link |
|---|
| Nmap | Port scan, service enum, OS detect, vuln script (NSE) | nmap.org |
| Wireshark | Packet capture, protocol analysis, anomaly detect | wireshark.org |
| Metasploit Framework | Exploit dev, payload, post-exploit, auxiliary scanner | metasploit.com |
| w3af | Web App Attack & Audit Framework (DAST) | w3af.org |
| Nipper | Router/Firewall config audit (Cisco, Juniper, Checkpoint, Fortinet) | titania.com |
| Lynis | Linux/Unix hardening audit (CIS, PCI-DSS, HIPAA) | cisofy.com/lynis |
| OpenVAS / Greenbone | Vulnerability scanner open source | greenbone.net |
| OWASP ZAP | Web App Scanner (DAST), active/passive scan | zaproxy.org |
| Sqlmap | SQL Injection automation | sqlmap.org |
| BloodHound / SharpHound | AD Attack Path Analysis (Graph) | bloodhound.specterops.io |
| CrackMapExec / NetExec | AD/SMB/LDAP enumeration & attack automation | github.com/porchetta-industries/crackmapexec |
5. Kiểm tra bảo mật Wi-Fi cụ thể
- Kiểm tra chế độ mã hóa: WPA2-AES / WPA3 (Không WEP/WPA/TKIP)
- Kiểm tra WPS: **Phải TẮT** (Reaver, Bully crack PIN trong giờ)
- Kiểm tra PMKID attack:
hcxdumptool + hcxpcapngtool + hashcat -m 16800
- Kiểm tra Handshake capture:
airodump-ng + aireplay-ng --deauth → hashcat -m 2500
- Kiểm tra Evil Twin:
wifiphisher, fluxion (chỉ lab/authorized)
- Kiểm tra Rogue AP:
airdump-ng scan BSSID lạ, so sánh với authorized list
6. Kiểm tra Firewall (Tường lửa)
- Test rule:
nmap -sS -p- từ ngoài & trong → so sánh với rule mong muốn
- Test egress filtering:
nc -lvp 4444 trên VPS → từ nội bộ nc 4444 → có kết nối không? (Nên chặn outbound không cần thiết)
- Test CoPP / Control Plane Protection trên router/switch
- Audit rule: Dọn ruleunused, expired, duplicate, overly permissive (any any allow), logging
7. Kế hoạch kiểm tra định kỳ (Continuous Security Validation)
| Tần suất | Hoạt động | Công cụ / Người thực hiện |
|---|
| Hàng ngày | Log review (SIEM alert), EDR health, Backup verify, Threat intel feed update | SOC Analyst, Automation (SOAR) |
| Hàng tuần | Vuln scan (internal critical asset), New device check (DHCP list), Patch status | Vuln Scanner, IT Admin |
| Hàng tháng | Full vuln scan (all asset), Firewall rule review, Phishing simulation, Access review | Vuln Scanner, Sec Team, HR/IT |
| Hàng quý | Penetration test (critical app/infra), Red Team exercise, Tabletop IR exercise | Internal Red Team / Vendor |
| Hàng năm | Comprehensive Pentest (Full scope), Compliance Audit (PCI, ISO, SOC2), Policy review | External Vendor (Independent) |
Kết luận
Kiểm tra bảo mật mạng **không phải sự kiện một lần – là quy trình liên tục**. Bắt đầu từ **Basic Hygiene (Router, Firewall, Patch, AV)** → **Vuln Scan tự động hóa (Nessus/OpenVAS/Nmap)** → **Pentest chuyên sâu (Gray box, có RoE)** → **Continuous Validation (BAS, Breach Attack Simulation: AttackIQ, Cymulate, SafeBreach)**. Tài liệu hóa, ưu tiên rủi ro, khắc phục, verify lại. "Bạn không bảo vệ được những gì bạn không đo lường được."
